از احیای ستاد فولاد تا اجرای سند راهبردی معدن

نگاهی به کارنامه وزارت صمت در توسعه معدن و صنایع معدنیاز احیای ستاد فولاد تا اجرای سند راهبردی معدن

حوزه معدن و صنایع معدنی در کشور از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. ایران پس از روسیه، امریکا، کانادا و عربستان پنجمین کشور برخوردار از منابع معدنی است؛ حدود 27.5 تریلیون دلار منابع طبیعی در اختیار دارد و دست‌کم 1400 میلیارد دلار از این منابع طبیعی به مواد معدنی اختصاص یافته که در صورت تبدیل به ارزش افزوده این رقم به حدود 10هزار میلیارد دلار خواهد رسید.

اختصاصی چیلان : بررسی عملکرد وزارت صنعت، معدن و تجارت در دولت چهاردهم گویای گسترش دامنه دستاوردهای این وزارتخانه در ابعاد گوناگون تولید معدنی و صنایع معدنی با رویکرد حل مسئله و نوآوری‌ است. وزارت صمت در دولت چهاردهم همچنین موفق به اجرای سند راهبردی بخش معدن کشور شد؛ این سند ۱۷ راهبرد اصلی، ۷۰ برنامه کلان و بیش از ۲۳۰۰ برنامه عملیاتی قابل پایش بر روی سامانه را دربردارد.

طبق داده‌ها و اطلاعاتی که چیلان از عملکرد و اقدامات وزارت صنعت، معدن و تجارت در ۱۸ ماه نخست دولت چهاردهم مورد تحلیل و بررسی قرار داده است؛ این وزارتخانه در این مدت موفق شده با کاهش ۷۰درصدی ریسک، زمینه جذب سرمایه‌گذاران را فراهم کند و ۳۰ همت سرمایه نقد را از بخش خصوصی جذب و به بخش تولید تزریق کند؛ این اقدامات به طور مستقیم در راستای شعار سال ۱۴۰۴ (سرمایه‌گذاری برای تولید) در سال سخت جذب سرمایه‌گذاری به دلیل بحران‌های پیش آمده برای کشور از جمله جنگ ۱۲ روزه صورت گرفته است.

ارتقای ایمنی و زیرساخت‌های معدنی

وزارت صمت در دولت چهاردهم اقدامات زیرساختی گوناگونی را در حوزه معدن انجام داد، در معادن زغال سنگ با ۱۱۰ بازدید و تهیه ۶۵ گزارش کارشناسی از این معادن، ایمنی معادن کشور را با تاکید بر زغال سنگ و تشکیل گروه بازرسی ویژه معادن زغال سنگ ارتقا داد، ۷۲۳ معدن راکد و غیرفعال را احیا کرد و ۷۸ پروژه (نقشه) تولید اطلاعات پایه زمین‌شناسی و اکتشافی را تهیه کرد.

این وزارتخانه در نهایت با سرمایه‌گذاری ۲هزار و ۳۶۳میلیون دلاری در حوزه معادن برای ۵هزار و ۶۷۴ نفر به‌طور مستقیم و ۱۸هزار و ۹۲۰ نفر به طور غیرمستقیم اشتغالزایی کرد.

احیای دفتر نظارت بر معادن در معاونت معادن، احیای پایگاه علوم داده زمین جهت تجمیع و انتشار، انعقاد قرارداد مشاور مادر مطابق با بند خ ماده ۱۰۷ برنامه هفتم برای تدوین سند تحویل دیجیتال ایمیدرو و اجرای پروژه‌های هوشمندسازی معادن از دیگر دستاوردهای وزارت صمت در دولت چهاردهم است.

۱۰ فرمان معدنکاری مدرن

وزارت صمت با تاکید بر اینکه معدن‌کاری، نفت جدید اقتصاد ایران است ۱۰ فرمان را برای معدنکاری مدرنیزاسیون صادر کرده است؛ این ۱۰ فرمان رویکردها و راهبردهای سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی وزارتخانه را دربرمی‌گیرد و شامل موارد زیر است:

توسعه نظام داده‌های پایه اکتشاف
استفاده از توان و سرمایه بخش خصوصی
دیجیتالی کردن روندها
بهره‌گیری از فناوری‌های نوین مانند هوش مصنوعی در فرآیند تحلیل و گزارش‌دهی
استفاده از روش‌های پیشرفته ژئوفیزیک هوابرد
واگذاری مهم‌ترین روندهای نوآورانه و فنی و آزمایشگاهی و اجرایی به دانشگاه‌های برتر کشور
ورود به فاز اکتشاف معدنی در دریاهای شمال و جنوب کشور
استانداردسازی فرایندهای علمی و آزمایشگاهی
هوشمندسازی فعالیت‌های اکتشافی
کمک به تامین مالی پروژه‌ها

حمایت از تولید در بخش معدن و صنایع معدنی

وزارت صمت همچنین در تشریح تولید بخش معدن کشور در ۹ ماهه نخست سال، حجم تولید فولاد خام کشور در این مدت را ۲۴میلیون و ۲۰۰هزار تن اعلام کرد، بنا بر داده‌های وزارتخانه تولید فولاد خام ایران در این مدت از سال ۱۴۰۴، ۵.۴درصد رشد سالانه داشته است، افزون بر این بنا بر اعلام وزارتخانه تولید کلینکر سیمان در بازه زمانی یادشده با رشد ۳.۳درصدی سالانه به ۵۶میلیون و ۷۰۰هزار تن رسید و تولید شمش آلومینیوم با رشد ۵درصدی ۴۷۲میلیون و ۲۰۰هزار تن بود، ضمن اینکه تولید کنسانتره با افزایش ۵.۷درصدی در ۹ ماهه یادشده یک میلیون و ۲۰۰هزار تن ارزیابی شد.

در همین حال در ۹ ماهه ۱۴۰۴ وزارت صمت تولید آلومینا، کاتد مس، کاشی و سرامیک و محصولات فولادی را کاهشی اعلام کرده است، بر همین اساس در این مدت ۲۰۹میلیون و ۹۰۰هزار تن کاتد مس با کاهش ۳.۱درصدی، ۱۷۴میلیون و ۹۰۰هزار تن آلومینا با کاهش ۲.۸درصدی، ۱۷۱میلیون تن کاشی و سرامیک با کاهش ۳۸.۷درصدی و ۱۶میلیون و ۵۰۰هزار تن محصولات فولادی با کاهش ۱.۱درصدی سالانه تولید شد.

شش رویکرد در راستای صیانت از ذخایر ملی

وزارت صنعت، معدن و تجارت در دولت چهاردهم در راستای صیانت از ذخایر ملی و با تاکید بر افزایش کاوش‌های معدنی و توسعه زیرساخت‌ها، زنجیره ارزش و ارتقای کارآمدی شش رویکرد را اتخاذ کرده است، این رویکردها شامل مشارکت در توسعه زیرساخت‌های حمل و نقل و انرژی، افزایش بهره‌وری در استخراج و فرآوری، توسعه اکتشافات معدنی با تاکید بر فناوری‌های پیشرفته، توسعه فناوری‌های بومی و کاهش وابستگی در حوزه معدن، مردمی‌سازی و توسعه پایدار در فعالیت‌های معدنی با تاکید بر معادن کوچک و متوسط و تمرکز بر فرآوری و پرهیز از خام‌فروشی و توسعه زنجیره ارزش می‌شود.

احیای ستاد فولاد

ستاد فولاد در دولت چهاردهم و توسط وزارت صمت احیا شد؛ این دستاورد گامی برای توسعه متوازن صنعت فولاد ایران به شمار می‌آید. احیای ستاد فولاد توسط وزارت صمت با مشارکت تشکل‌های صنفی و حضور وزیر در نخستین جلسه گامی کلیدی برای تحقق رشد ۸درصدی در زنجیره آهن و فولاد به شمار می‌آید. این ستاد با ایجاد هماهنگی در سیاست‌گذاری، رفع چالش‌های ناترازی انرژی، تامین مواد اولیه و توسعه صادرات (با سهم ۱۶.۵درصدی از صادرات غیرنفتی و ۸ میلیارد دلار ارزآوری سالانه) به تقویت جایگاه ایران به عنوان دهمین تولیدکننده فولاد جهان کمک می‌کند.

ستاد فولاد که ترکیبی از نمایندگان بخش دولتی و خصوصی است، می‌تواند نقش مؤثری در تنظیم بازار داخلی، توسعه صادرات و هماهنگ‌سازی سیاست‌های صنعتی و بازرگانی در زنجیره آهن و فولاد ایفا کند.

گامی بلند در تولید عناصر نادر خاکی

صدور نخستین مجوز برای احداث واحد صنایع پیشرفته فرآوری مونازیت (حاوی عناصر نادر خاکی) به عنوان نخستین پروژه این حوزه در ایران و غرب آسیا در استان البرز دستاورد دیگری بود که وزارت صمت در دولت چهاردهم در بخش معدنی کشور رقم زد.

وجود این پتانسیل در خاک ایران، فرصت ویژه‌ای را در اختیار اقتصاد کشور قرار می‌دهد تا از چارچوب سنتی صنایعی مانند فولاد، سیمان یا مس فاصله بگیرد و به سوی توسعه صنعتی بر پایه مواد اولیه با ارزش افزوده بالاتر گام بردارد. عناصر نادر خاکی از جمله مواد راهبردی در صنایع پیشرفته، فناوری‌های نوین، انرژی‌های تجدیدپذیر و تجهیزات الکترونیکی هستند. همین ویژگی سبب شده بازارهای جهانی برای این مواد جذاب و پرسود باشند. از این رو حرکت به سمت بهره‌برداری از این ذخایر نه تنها به ایجاد فرصت‌های صادراتی منجر می‌شود بلکه نقش ایران را در زنجیره تامین جهانی فناوری‌های نوظهور نیز پررنگ خواهد کرد.

وزارت صمت در مسیر تحول دیجیتال و هوش مصنوعی

وزارت صمت در دولت چهاردهم در راستای توسعه تحول دیجیتال، انجمن تحول دیجیتال و هوش مصنوعی را ایجاد کرد. این انجمن در راستای نوسازی ساختاری و همگام شدن با روندهای جهانی، تحت نظارت وزارت صمت تشکیل شد تا به عنوان یک نهاد واسط میان شرکت‌های فناور و صنایع بزرگ عمل کند و بستری برای تبادل اطلاعات، شناسایی دقیق نیازهای صنعتی و رفع موانع توسعه دیجیتال فراهم آورد. به عنوان یکی از نخستین دستاوردهای این رویکرد، ۱۰ پروژه مشخص در حوزه هوش مصنوعی برای بخش معدن و صنایع معدنی تعریف شده است.

جایگاه‌ برجسته معدن و صنایع معدنی در دوره سکانداری اتابک

جایگاه معدن و صنایع معدنی که در دوره‌های متعدد وزارت صمت، مهجور و مورد بی‌مهری قرار گرفته بود در دولت چهاردهم مورد توجه وزیر صمت قرار گرفت. برنامه‌ها و اقدماتی هم‌چون احیای ستاد فولاد و سایر فلزات به عنوان نقشه‌راه این صنایع استراتژیک و اقداماتی همانند احیای ۷۲۳ معدن راکد و بازفعال‌سازی ۱۸۶۱ واحد صنعتی از اقدامات موثر وزارت صمت در دوره مهندس اتابک برای احیاء و اعتلای جایگاه معدن و صنایع معدنی است.