ضرورت حرکت به سمت سیستم اکتشاف هوشمند

در چهارمین کنفرانس تخصصی اکتشاف ذخایر معدنی مطرح شد:ضرورت حرکت به سمت سیستم اکتشاف هوشمند

چهارمین کنفرانس تخصصی اکتشاف ذخایر معدنی استیل ‌پرایس دیروز ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ با موضوع «اکتشاف ذخایر پنهان و فناوری‌های نوین حفاری» با حضور جمعی از مدیران عامل شرکت های معدنی، کارشناسان و فعالان برجسته حوزه معدن و صنایع معدنی برگزار شد.

محمدمسعود سمیعی‌نژاد، رئیس هیأت عامل ایمیدرو، با حضور در این همایش با اشاره به شرایط ایران بیان کرد: بخش عمده فعالیت‌های اکتشافی کشور تاکنون بر ذخایر سطحی و کم‌عمق متمرکز بوده، اما با شناسایی بسیاری از این ذخایر، صنعت معدن ناگزیر است به سمت اعماق بیشتر حرکت کند.

وی ادامه داد: اکتشاف عمیق فقط به حفاری بیشتر محدود نمی‌شود و تجهیزات پیشرفته، ژئوفیزیک عمقی، نیروی انسانی متخصص و بانک‌های اطلاعاتی جامع از الزامات آن است

لزوم ایجاد سیستم اکتشافی هوشمند

مهدی کرباسیان، رئیس اسبق هیات‌عامل ایمیدرو نیز ؛ دولتی بودن، بروکراسی و محدودیت بودجه را از مشکلات اصلی در مسیر توسعه اکتشاف دانست .

وی خاطر نشان کرد: حفاری باید نه صرفاً به‌عنوان افزایش گمانه، بلکه به‌عنوان یک سیستم اکتشافی هوشمند، مورد توجه قرار گیرد.

کرباسیان اظهار داشت: محدودیت‌های ساختاری و دولتی بودن این سازمان، مشکلاتی در تأمین منابع مالی، جذب نیروی انسانی متخصص و برخورداری از اختیارات لازم برای اجرای پروژه‌های بزرگ اکتشافی ایجاد کرده است.

وی تأکید کرد: بدون اصلاح ساختارها، بازنگری در اساسنامه و افزایش اختیارات نهادهای تخصصی، پروژه‌های کلان اکتشافی، به‌ویژه در حوزه ژئوفیزیک هوایی و شناسایی ذخایر در اعماق زمین، همچنان با بروکراسی‌های طولانی و توقف‌های ناخواسته مواجه خواهند بود.

استفاده از تجربیات کشورهای پیشرفته

مدیرعامل شرکت سرمایه‌گذاری توسعه معادن و فلزات (ومعادن) در این کنفرانس با اشاره به تجربه کشورهای پیشرفته معدنی اظهار کرد: کشورهایی مانند استرالیا، کانادا و برزیل در حال استفاده عملیاتی از نوآوری‌ها در بخش‌های مختلف اکتشاف هستند؛ این درحالیست که در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۲.۴ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری اکتشافی در جهان انجام شد و این پرسش مطرح می‌شود که سهم ایران از این هزینه‌ها چقدر بوده است ؟

سعدمحمدی ادامه داد: در ۶۵ سال گذشته، مجموع حفاری عمقی ما حدود ۱۱ میلیون متر بوده است؛ در حالی که استرالیا در سال ۲۰۲۲ به تنهایی حدود ۱۸ میلیون متر حفاری انجام داده است.

وی با اشاره به افزایش هزینه‌های حفاری گفت: در برخی نقاط، هزینه حفاری به حدود ۱۰ میلیون تومان نیز می‌رسد و باید بررسی شود که تغییرات تکنیکی تا چه اندازه می‌تواند قیمت‌ها را کنترل کند.

استفاده از ابزارهای نسل جدید اکتشاف

سید محمود فاطمی‌عقدا، رئیس سازمان زمین‌شناسی نیز تأکید کرد: اکتشافات عمیق یک الزام است و امروزه روند جهانی اکتشاف حرکت به سمت ذخایر عمیق است؛ از این رو ایران ناگزیر است این موضوع را در برنامه‌های آینده خود جدی‌تر دنبال کند.

به گفته سید محمود فاطمی‌عقدا، استفاده از هوش مصنوعی، فناوری‌های ماهواره‌ای و مدل‌سازی سه‌بعدی به عنوان ابزارهای اصلی نسل جدید اکتشاف در دستور کار قرار دارد.

وی اضافه کرد: هدف نهایی این تحول، افزایش بهره‌وری، تأمین امنیت مواد معدنی راهبردی و موفقیت در کشف اقتصادی ذخایر پنهان کشور است.

پیمان افضل، استاد دانشگاه آزاد تهران جنوب؛ نیز فناوری‌های نوین مانند هوش مصنوعی ، افزایش نرخ بهره بانک‌های مرکزی و چالش‌های ژئوپلیتیکی و تجاری را از موارد مؤثر بر محدود ماندن رشد سرمایه‌گذاری در اکتشاف عنوان کرد.

اکتشاف، ضرورت راهبردی برای بقا

فرید دهقانی، مدیرعامل شرکت معدنی و صنعتی چادرملو با تأکید بر اهمیت اکتشاف برای تداوم فعالیت‌های معدنی چادرملو اظهار داشت: همه ما واقفیم که اکتشاف چادرملو یک ضرورت راهبردی برای بقا است. به همین خاطر در ۱۶ محدوده در یک‌ منطقه و ۴ محدوده در منطقه دیگر نسبت به اکتشاف اقدام کرده‌ایم و در معدن زمان‎آباد به یک جمع‌بندی خوب رسیده‌ایم.

در پایان نیز از پیشکسوتان حوزه اکتشاف و معدن در «چهارمین کنفرانس تخصصی اکتشاف ذخایر معدنی» تقدیر به عمل آمد.